KỲ 3: DỰNG “LÁ CHẮN MỀM” NƠI BIÊN CƯƠNG

Sau khi nhận diện rõ những thủ đoạn lợi dụng văn hóa để xuyên tạc, kích động chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc ở vùng cao A Lưới, yêu cầu đặt ra không chỉ là cảnh giác, nhận diện mà phải chủ động xây dựng một hệ thống giải pháp đồng bộ, toàn diện và lâu dài. Bởi lẽ, trong bối cảnh các thế lực thù địch ngày càng tinh vi, tận dụng triệt để không gian mạng và những vấn đề đời sống thường nhật để dẫn dắt nhận thức, thì việc tạo dựng “lá chắn mềm”, nâng cao “sức đề kháng” từ cộng đồng, đặc biệt ở cơ sở, trở thành nhiệm vụ cấp thiết. Đây không phải là việc riêng của một tổ chức hay cá nhân nào, mà là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị, gắn chặt giữa tuyên truyền, giáo dục với phát triển kinh tế – xã hội và củng cố niềm tin trong Nhân dân.

Trước hết, cần xác định rõ rằng nâng cao nhận thức cho mọi người dân chính là giải pháp nền tảng quan trọng hàng đầu. Trọng tâm của công tác này là đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục để đồng bào nắm vững chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về công tác dân tộc, tôn giáo, cũng như nhiệm vụ giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống. Đặc biệt, cần chú trọng phổ biến sâu rộng các nghị quyết của Đảng bộ thành phố Huế, những định hướng, chỉ đạo của lãnh đạo thành phố, sở ban ngành về phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, qua đó giúp người dân hiểu rõ quyền lợi, nghĩa vụ và vai trò của mình trong quá trình phát triển. Khi người dân “thông chủ trương, rõ chính sách”, họ sẽ có “lá chắn nhận thức” vững chắc trước mọi thông tin xuyên tạc, chống phá.

Để công tác tuyên truyền đạt hiệu quả, cần đa dạng hóa hình thức, phù hợp với đặc thù địa bàn vùng cao A Lưới. Bên cạnh các hội nghị thôn bản, sinh hoạt chi bộ, cần phát huy hiệu quả hệ thống loa truyền thanh cơ sở, các đội tuyên truyền lưu động, lồng ghép nội dung vào các buổi sinh hoạt cộng đồng, lễ hội truyền thống. Đồng thời, tận dụng mạng xã hội như Facebook, Zalo để truyền tải thông tin chính thống bằng hình thức ngắn gọn, dễ hiểu, sinh động. Việc xây dựng các trang, nhóm cộng đồng do địa phương quản lý, kết hợp với lực lượng đoàn viên, thanh niên làm “mang lưới tuyên truyền” góp phần đưa thông tin tích cực đến gần hơn với người dân, nhất là thế hệ trẻ. Ở nhiều thôn bản, có thể tổ chức các buổi tuyên truyền ngay tại phiên chợ, lễ hội, sinh hoạt cộng đồng, giúp người dân dễ tiếp nhận, dễ nhớ, dễ thực hiện.

Song hành với tuyên truyền, công tác giáo dục cần được triển khai bài bản, lâu dài, hướng đến từng nhóm đối tượng cụ thể. Chỉ tiêu trong Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07 tháng 01 năm 2026 của Bộ Chính trị xác định rõ: “100% học sinh, học viên, sinh viên trong hệ thống giáo dục quốc dân được tiếp cận, tham gia hiệu quả, thường xuyên các hoạt động nghệ thuật, giáo dục di sản văn hoá”. Do vậy trong nhà trường, cần tăng cường giáo dục lịch sử, văn hóa dân tộc, bồi dưỡng lòng tự hào, ý thức giữ gìn bản sắc cho học sinh. Trong gia đình, vai trò của cha mẹ, người lớn tuổi cần được phát huy trong việc truyền dạy tiếng nói, phong tục, tập quán tốt đẹp cho thế hệ trẻ. Đối với thanh niên, ngoài giáo dục lý tưởng, cần chú trọng trang bị kỹ năng sống, kỹ năng tiếp cận và xử lý thông tin trên không gian mạng, giúp họ trở thành lực lượng nòng cốt trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ngay từ trong từng gia đình, thôn, bản.

Một nội dung không thể tách rời trong giải pháp tổng thể là gắn bảo tồn văn hóa với phát triển kinh tế, nâng cao đời sống cho đồng bào. Văn hóa chỉ thực sự bền vững khi nó “sống” trong đời sống và mang lại giá trị thiết thực cho người dân. Tại A Lưới, nhiều nghề truyền thống như dệt zèng của đồng bào Tà Ôi, Pa Cô, nghề đan lát, chế tác nhạc cụ, làm rượu cần, ẩm thực bản địa… cần được quan tâm khôi phục và phát triển. Việc quy hoạch các làng nghề gắn với từng thôn, bản, hỗ trợ vốn, đào tạo nghề, kết nối thị trường sẽ giúp người dân “giữ nghề để sống, sống được bằng nghề”. Đồng thời, tổ chức các lớp truyền dạy nghề cho thanh niên, phụ nữ, đưa sản phẩm làng nghề tham gia vào chuỗi du lịch cộng đồng sẽ góp phần biến văn hóa thành nguồn lực phát triển.

Cùng với đó, việc phát huy hiệu quả Làng văn hóa truyền thống các dân tộc tại xã A Lưới 3 (TP Huế) cần được xác định là điểm nhấn. Đây không chỉ là nơi bảo tồn mà còn là không gian lan tỏa văn hóa. Cần tổ chức thường xuyên các hoạt động như trình diễn nghề truyền thống, giao lưu văn nghệ, tái hiện lễ hội, sinh hoạt cộng đồng... Đồng thời, tạo điều kiện để các xã khác, các trường học, đoàn thể đưa người dân, học sinh đến tham quan, học tập, trải nghiệm. Khi Làng văn hóa truyền thống của các dân tộc ở vùng cao A Lưới trở thành “trung tâm kết nối”, bản sắc văn hóa sẽ được lan tỏa rộng khắp, tạo sự gắn kết giữa các cộng đồng dân cư.

Song song với đó, cần tiếp tục phát huy hiệu quả phiên chợ vùng cao tại xã A Lưới 2. Đây không chỉ là nơi trao đổi hàng hóa, phiên chợ cần được tổ chức như một không gian văn hóa đặc trưng, nơi hội tụ sản phẩm làng nghề, ẩm thực, trang phục và nhạc cụ truyền thống. Việc lồng ghép các hoạt động biểu diễn văn nghệ, trò chơi dân gian, trình diễn nghề thủ công sẽ tạo sức hút, đồng thời là kênh tuyên truyền hiệu quả. Khi người dân đến chợ không chỉ để mua bán mà còn để giao lưu, chia sẻ, thì chính họ sẽ trở thành những “tuyên truyền viên” tích cực trong cộng đồng.

Cùng với phát triển kinh tế văn hóa, việc đầu tư và hoàn thiện hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở cũng cần được chú trọng theo hướng thực chất. Nhà văn hóa cộng đồng, điểm sinh hoạt chung không chỉ là công trình hạ tầng mà phải trở thành “trung tâm sinh hoạt” của người dân, nơi diễn ra các hoạt động văn nghệ, lễ hội, tuyên truyền, giao lưu. Khi các hoạt động này được duy trì thường xuyên, cộng đồng sẽ gắn kết chặt chẽ hơn, từ đó tạo nên “lá chắn” trước những tác động tiêu cực từ bên ngoài.

Trong bối cảnh hiện nay, không gian mạng đã trở thành một “mặt trận mới” quan trọng. Do vậy, cùng với việc theo dõi, phát hiện và xử lý thông tin xấu độc, cần chủ động “phủ xanh thông tin tích cực” bằng cách xây dựng các kênh truyền thông địa phương gần gũi, dễ tiếp cận; sản xuất nội dung phong phú, hấp dẫn về văn hóa, con người A Lưới. Nội dung cần phản ánh chân thực đời sống, lan tỏa gương người tốt, việc tốt, giá trị văn hóa đặc sắc, qua đó tạo “dòng chảy thông tin” chính thống, tích cực. Đặc biệt, việc sử dụng linh hoạt cả tiếng phổ thông và tiếng dân tộc có ý nghĩa rất quan trọng, giúp thông tin đến đúng đối tượng, phù hợp với từng nhóm cộng đồng, nhất là người lớn tuổi, người ở vùng sâu, vùng xa. Khi “khoảng trống thông tin” được lấp đầy, các luận điệu xuyên tạc sẽ không còn môi trường để lan rộng và tác động tiêu cực đến nhận thức của người dân.

Bên cạnh đó, việc xây dựng và nhân rộng các mô hình tự quản trong cộng đồng như tổ tự quản an ninh trật tự, câu lạc bộ văn hóa – văn nghệ, nhóm thanh niên xung kích cần được quan tâm triển khai hiệu quả. Đây không chỉ là nơi gắn kết cộng đồng, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, mà còn là “cánh tay nối dài” của cấp ủy, chính quyền trong công tác tuyên truyền, vận động quần chúng. Thông qua các mô hình này, người dân không chỉ là đối tượng được tuyên truyền mà từng bước trở thành chủ thể tích cực tham gia bảo vệ cộng đồng, chủ động phát hiện, đấu tranh với các biểu hiện sai trái, tiêu cực. Khi mỗi người dân đều nâng cao ý thức, trách nhiệm và tinh thần cảnh giác, “thế trận lòng dân” sẽ được củng cố vững chắc từ cơ sở, tạo nền tảng bền vững để giữ gìn ổn định và phát triển vùng cao.

Bên cạnh đó, cần phát huy vai trò của già làng, trưởng bản, người có uy tín trong cộng đồng. Đây là lực lượng gần dân, hiểu dân, có tiếng nói quan trọng và khả năng định hướng dư luận một cách tự nhiên, thuyết phục, hiệu quả. Trong đời sống thường ngày, họ trực tiếp giải thích, vận động, tháo gỡ băn khoăn, vướng mắc của bà con, góp phần củng cố niềm tin vào chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Không chỉ là “cầu nối” giữa cấp ủy, chính quyền với Nhân dân, đội ngũ này còn giữ vai trò nòng cốt trong bảo tồn, gìn giữ và truyền dạy các giá trị văn hóa truyền thống. Trước các thông tin sai trái, xuyên tạc trên không gian mạng, tiếng nói của họ có sức lan tỏa mạnh mẽ, dễ được cộng đồng tiếp nhận hơn nhiều kênh tuyên truyền khác. Vì vậy, cần quan tâm bồi dưỡng, cung cấp thông tin kịp thời, tạo điều kiện để lực lượng này phát huy vai trò “tai mắt”, “cột mốc sống” ngay từ cơ sở, qua đó nâng cao “sức đề kháng” của cộng đồng trước các luận điệu sai trái, giữ vững ổn định và khối đại đoàn kết ở vùng cao.

Phát huy tốt vai trò then chốt của cấp ủy, chính quyền, người đứng đầu và đội ngũ cán bộ cơ sở. Cán bộ phải thực sự gần dân, hiểu dân, làm tốt công tác tuyên truyền, vận động, giải thích để người dân nắm rõ chủ trương, chính sách. Đồng thời, cần chú trọng nắm chắc tình hình cơ sở, chủ động dự báo sớm những vấn đề nhạy cảm liên quan đến dân tộc, tôn giáo, văn hóa để có biện pháp xử lý từ sớm, từ xa. Việc duy trì đối thoại trực tiếp, kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc của người dân sẽ hạn chế nguy cơ bị lợi dụng, xuyên tạc, góp phần giữ vững ổn định ngay từ cơ sở.

Yếu tố có ý nghĩa quyết định vẫn là niềm tin của Nhân dân. Niềm tin ấy không đến từ lời nói mà được bồi đắp bằng những kết quả cụ thể trong đời sống. Khi kinh tế phát triển, hạ tầng được đầu tư, đời sống vật chất, tinh thần được nâng cao, các giá trị văn hóa truyền thống được gìn giữ và phát huy, người dân sẽ thấy rõ sự quan tâm thiết thực của Đảng và Nhà nước. Khi đó, họ không chỉ tin tưởng mà còn chủ động tham gia bảo vệ cộng đồng, nâng cao cảnh giác trước thông tin xấu độc, trở thành “pháo đài vững chắc” từ cơ sở, góp phần giữ vững ổn định và khối đại đoàn kết dân tộc.

Việc triển khai đồng bộ, hiệu quả các giải pháp sẽ từng bước hình thành “lá chắn mềm” vững chắc ở vùng cao A Lưới. Đây là quá trình lâu dài, đòi hỏi sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Khi công tác tuyên truyền được đẩy mạnh, văn hóa được gìn giữ, kinh tế phát triển, đời sống Nhân dân được nâng cao và niềm tin được củng cố, “sức đề kháng” của cộng đồng sẽ ngày càng bền vững. Khi đó, mọi âm mưu lợi dụng văn hóa để chia rẽ, dù tinh vi đến đâu, cũng khó có thể tồn tại. Giữ bản sắc vì thế không chỉ là bảo tồn giá trị truyền thống, mà còn là giữ vững niềm tin – nền tảng cốt lõi để A Lưới phát triển ổn định, bền vững, góp phần bảo đảm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội nơi biên cương Tổ quốc.

HỒ LĨNH  - HOÀNG TRUNG